CẢI CÁCH CHÍNH TẢ Ở NƯỚC ĐỨC - P2

 

Lý do “Nhà nước trên hết“ và “cải cách của cải cách“

Đến ngày Quốc tế sách 23/4/2004, báo Thế giới tiếng Đức Deutsche Sprachwelt đưa ra tuyên cáo đòi Nhà nước hủy bỏ cải cách chính tả. Tuyên cáo này thu thập được đông đảo chữ ký các văn nghệ sỹ tên tuổi, nhân vật nổi tiếng, các toà soạn, tổ chức, trường học, hội đoàn ủng hộ…

Tới tháng 6/2004, KMK phải thành lập Hội đồng về Chính tả tiếng Đức hoạt động theo quy tắc đồng thuận 100%, trước hết giải quyết những vấn đề đang tranh cãi như gộp nét, tách nét, các chữ phiên âm nước ngoài…

Từ ngày 6/8/2004 rồi các ngày tiếp theo, hàng loạt báo lớn Đức đồng loạt tuyên bố trở lại từ điển Duden cũ, gây tranh luận kịch liệt trên chính trường, số phận cải cách chính tả tưởng như phá sản.

Rất may, ngày 25/9/2004, KMK với đa số phiếu đã thông qua được luật áp dụng Cải cách chính tả từ ngày 1/8/2005 với điều kiện chỉnh sửa hoàn thiện những điểm tranh cãi.

Văn bản được Hội đồng cải cách chính tả Đức hoàn tất ngày 17/6/2005.

Kết quả: 14/16 tiểu bang áp dụng đúng lịch, ngoại trừ 2 tiểu bang khất tới năm sau.

Tuy vậy, nhiều nhà xuất bản vẫn từ chối, tiếp tục áp dụng từ điển chính tả cũ, do vướng mắc trong tách nét, xuống dòng, chữ thường, chữ hoa, gạch nối… Điều này buộc KMK phải nhân nhượng, chỉ áp dụng đúng lịch trước hết những phần không còn tranh cãi.

Sau quyết định đó vẫn còn bao kiến nghị đòi dành thêm thời gian cho Hội đồng cải cách chính tả hoàn thiện tiếp.

Ngày 16/7/2005, hai tiểu bang đông dân nhất là Nordrhein-Westfalen và Beyern tuyên bố dời thời gian áp dụng cho tới khi Hội đồng cải cách hoàn thiện lần cuối, bị nữ Bộ trưởng Văn hoá tiểu bang Brandenburg chỉ trích và đòi phải chấp nhận một thời điểm nào đó để các bên chấm dứt tranh cãi. Trớ trêu, một năm sau chính bà cũng phải thật lòng công khai thừa nhận “Cải cách chính tả mắc nhiều sai lầm”, bà ủng hộ nó chẳng qua do theo “quan điểm coi mọi quyết định của Nhà nước là trên hết”.

Ngày 2/3/2006, KMK nhất trí với Hội đồng cải cách chính tả về văn bản hoàn thiện lần cuối. Tới ngày 30/3/2006, thủ hiến các tiểu bang nhất trí thông qua văn bản “Cải cách“ của “cải cách chính tả“ đó, áp dụng từ ngày 1/8/2006 với thời gian quá độ 1 năm (trong đó, nhiều quy định mới chỉ là bỏ quy định đề xuất ban đầu, trở về với Duden cũ, tức chấp nhận những gì được thực tế kiểm nghiệm, chứ không phải dùng quan điểm “Nhà nước trên hết“ để khiên cưỡng thực tế phải theo).

Thay cho lời kết

Chữ quốc ngữ ta được sử dụng chính thức đầu tiên năm 1867 trên Gia Định báo, tức cùng thời với từ điển chính tả tiếng Đức Duden, và cách xa chữ viết của họ sử dụng lần đầu tiên dưới dạng văn bản in đầu thể kỷ 16 tới 250 năm.

Tròn 100 năm sau Duden ra đời, nước Đức phải làm một cuộc cải cách chính tả dằng dai ròng rã 26 năm, tới mức phải cải cách của cải cách. Còn chữ viết ở ta, tính từ khi hình thành đến nay đã tròn 150 năm, chưa hề có từ điển chính tả như Duden làm chuẩn mực thì chưa thể nói đến cải cách cái chưa có đó, mà trước hết cần tạo ra nó đã.

Đã là cải cách thì thành công hay thất bại rốt cuộc vẫn thuộc về Nhà nước, trước hết giới hữu trách. Lịch sử sẽ lưu giữ như cải cách chính tả Duden.

Tìm hiểu du học nghề đức ngay